Badaczka otrzymała dofinansowanie w wysokości niemal 200 tysięcy złotych na realizację projektu pt. „Sztuka radiowa i dokumentalność: transnarodowe praktyki reprezentowania rzeczywistości”. Projekt koncentruje się na analizie sposobów, w jakie materiały dokumentalne są włączane w eksperymentalną sztukę radiową w latach 1959–2025 w Europie i Ameryce Północnej.
W ciągu najbliższych dwóch lat badania obejmą kwerendy archiwalne oraz analizę wybranych realizacji sztuki radiowej pochodzących z różnych kontekstów instytucjonalnych i kulturowych. Projekt podejmuje pytania o to, jak wykorzystanie materiałów dokumentalnych wpływa na współczesną sztukę radiową i jej różne tradycje oraz jak łączenie dokumentu z fikcją kształtuje dzisiejsze formy opowieści dźwiękowych. Przedsięwzięcie zakłada również opracowanie porównawczej typologii strategii dokumentalnych w radio arcie oraz stworzenie otwartej bazy danych analizowanych utworów.
Sztuka radiowa rozwijała się równolegle w różnych krajach i instytucjach, ale poszczególne tradycje bardzo rzadko są analizowane wspólnie. Tymczasem radio art od początku miał charakter transnarodowy, twórcy inspirowali się nawzajem, uczestniczyli w tych samych festiwalach i rozwijali podobne eksperymenty dźwiękowe w odmiennych kontekstach politycznych i kulturowych. Porównanie materiałów z Europy Środkowo-Wschodniej, Europy Zachodniej i Ameryki Północnej pozwala zobaczyć, jak różne systemy medialne, tradycje radiowe i doświadczenia historyczne wpływały na sposoby pracy z dokumentem i rzeczywistością w sztuce radiowej. Dzięki temu możliwe będzie nie tylko opisanie lokalnych specyfik, ale także uchwycenie wspólnych tendencji na przestrzeni dekad
– tłumaczy dr Natalia Kowalska-Elkader.
Działania te pomogą więc włączyć mniejsze tradycje do szerszej, globalnej dyskusji o historii i współczesności kultury audio. Projekt odpowie przede wszystkim na pytanie, w jaki sposób sztuka radiowa wykorzystuje materiały dokumentalne – takie jak archiwa, nagrania terenowe, świadectwa czy głosy codzienności – oraz jak przekształca je w artystyczne formy dźwiękowe.
Badania pozwolą lepiej opisać relacje między dokumentem, fikcją i eksperymentem w kulturze audio. Interesuje mnie szczególnie to, jak radio i dźwięk nie tylko rejestrują rzeczywistość, ale również ją interpretują, konstruują i przetwarzają estetycznie. Projekt pokaże także, jak zmieniało się rozumienie dokumentalności od czasów eksperymentalnych studiów radiowych XX wieku po współczesną kulturę podcastów i platform audio
– dodaje badaczka.
Projekt realizowany jest w ramach programu SONATA 21 finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (NCN). Kwota dofinansowania wynosi 173 919 zł.
